Historie

Exel een kern bestaande uit ongeveer 55 woningen en 170 inwoners en een groot buitengebied (ca. 300 woningen en 700 inwoners) Van oudsher is het een gebied met een lengte van 6,5 en een breedte van 1,5 km, ingeklemd tussen de landgoederen Verwolde en Ampsen.

De historie van Exel gaat ver terug. Lang is er een aparte Marke (vroegere gemeente) Exel geweest. Deze heeft bestaan van 1616 tot 1852. Toen is deze opgegaan in de naast gelegen Marken Laren en Verwolde. Later vormde Exel een onderdeel van de gemeente Laren die in 1971 is opgegaan in de huidige gemeente Lochem. De invloed van de bewoners van huize Ampsen is vooral tijdens de jaren dat Exel een zelfstandige Marke was van groot belang geweest. Veelal was de Markerichter (huidige burgemeester) de eigenaar van het landgoed Ampsen. Zo komt de bekende familie Nagell (eeuwenlang de eigenaar van Ampsen) vele malen voor in de geschiedenis van Exel.

Hoewel een kleine gemeenschap, kent Exel een bloeiend verenigingsleven.  Middelpunt van dit verenigingsleven is CR De Exelse Molen. Veel activiteiten vinden hier plaats.

De ligging van Exel is bijzonder gunstig; vlakbij de plaatsen Laren (ca. 3 km) en Lochem (ca. 4 km) en temidden van vele km’s natuurgebied! In Laren en Lochem zijn bijna alle basisvoorzieningen aanwezig. Wanneer iemand Exel bezoekt dan is het bewonderen van de landhuizen Ampsen (niet van binnen te bezichtigen) en Verwolde (in de zomermaanden open voor het publiek) een aanrader. Ook een tocht langs de Dikke Boom (de dikste zomereik van Nederland) is via wandel en fietspaden zeer goed mogelijk.

In het buitengebied van Exel zijn uiteraard vele mooie wandel- en/of fietstochten te maken. Oude boerderijen en de mooie afwisselingen van bos-, heide- en open velden (waar de Achterhoek om bekend staat) zijn hier nog te bewonderen. Maakt u een praatje met de bewoners dan zult u merken dat in deze streek alles nog gemoedelijk is en zaken als “Noaberschap” en saamhorigheid hoog in het vaandel staan. Dit is terug te zien in het verenigingsleven, in de inrichting van kern Exel, in de buurten, etc.

Stukker-winkelVeel (nieuwe) bewoners die ervoor kiezen in Exel te komen wonen, blijven hier vele jaren. Dit is ook terug te zien in de vele kleinschalige bedrijfjes die in het buitengebied ontstaan. Veelal blijft het landschap intact ondanks het feit dat ook hier veel (agrarische) bedrijfsbeëindigingen plaatsvinden. Wanneer de oorspronkelijke bewoners niet blijven, zijn het mensen van elders die proberen, met enige aanpassingen, de panden in de oude luister te laten of te herstellen! Met andere woorden.

Gerrit Arendsen